Em hiểu tỉ lệ ghi trên bản đồ và dùng nó để tính độ dài thật từ độ dài trên bản đồ, hoặc ngược lại.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết tỉ lệ bản đồ 1 : 1 000, 1 : 10 000, … và ý nghĩa của nó.
- Tính độ dài thật khi biết độ dài trên bản đồ.
- Tính độ dài trên bản đồ khi biết độ dài thật.
Tỉ lệ bản đồ
Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một vùng đất. Tỉ lệ bản đồ cho biết hình đã thu nhỏ bao nhiêu lần, ví dụ 1 : 1 000 hay 1/1 000.
Tỉ lệ 1 : 1 000 nghĩa là 1 cm trên bản đồ ứng với 1 000 cm (tức 10 m) ngoài thực tế.
Độ dài thật = độ dài trên bản đồ × 1 000 (với tỉ lệ 1 : 1 000). Độ dài trên bản đồ = độ dài thật : 1 000.
Khi tính, em đưa hai độ dài về cùng đơn vị (thường là xăng-ti-mét), rồi đổi kết quả ra mét hoặc ki-lô-mét cho dễ đọc.
Đoạn đường trên bản đồ
Đoạn đường trên bản đồ
Ví dụ có lời giải
Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 500, chiều dài sân trường đo được 3 cm. Tìm chiều dài thật của sân trường.
Xem lời giải
Chiều dài thật là: 3 × 500 = 1 500 (cm).
1 500 cm = 15 m.
Đáp số: 15 m.
Ghi nhớ nhanh
1 : 1 000
1 cm ứng với 1 000 cm
Độ dài thật
Độ dài trên bản đồ × số lần
Trên bản đồ
Độ dài thật : số lần
Em tự luyện 1
Bài tập
Nhận biết
Bản đồ ở hình thứ nhất có tỉ lệ 1 : 1 000. Đoạn AB trên bản đồ dài bao nhiêu xăng-ti-mét? 1 cm trên bản đồ ứng với bao nhiêu xăng-ti-mét thật?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
4 cm; 1 000 cm
Giải thích:
Đọc số ghi trên đoạn AB; tỉ lệ 1 : 1 000.
Em tự luyện 2
Bài tập
Thông hiểu
Tính độ dài thật của đoạn AB ở hình thứ nhất.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
4 000 cm = 40 m
Giải thích:
4 × 1 000 = 4 000 (cm) = 40 m.
Em tự luyện 3
Bài tập
Thông hiểu
Bản đồ ở hình thứ hai có tỉ lệ 1 : 20 000. Tính độ dài thật của đoạn AB theo mét.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
500 m
Giải thích:
2,5 × 20 000 = 50 000 (cm) = 500 m.
Em tự luyện 4
Bài tập
Vận dụng
Quãng đường thật dài 12 km. Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 200 000, quãng đường đó dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
6 cm
Giải thích:
12 km = 1 200 000 cm; 1 200 000 : 200 000 = 6 (cm).
Lỗi thường gặp
Có bạn tính 4 cm trên bản đồ 1 : 1 000 được 4 000 m. Phép nhân cho kết quả cùng đơn vị với độ dài trên bản đồ: 4 000 cm, tức 40 m.
Luyện tập củng cố
Bài học liên kết với các kỹ năng trọng tâm sau. Bộ câu hỏi luyện tập trực tuyến đang được bổ sung.
Tỉ số
Tỉ lệ bản đồ