Em giải bài toán tìm hai số khi biết hiệu và tỉ số của chúng: vẽ sơ đồ, tìm hiệu số phần rồi tìm giá trị một phần.
Mục tiêu bài học
- Vẽ sơ đồ đoạn thẳng biểu thị hiệu và tỉ số của hai số.
- Tìm hiệu số phần bằng nhau, giá trị một phần, rồi tìm mỗi số.
- Giải bài toán thực tế dạng hiệu – tỉ.
Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ số
Bước 1: Vẽ sơ đồ. Tỉ số 3/5 nghĩa là số bé gồm 3 phần thì số lớn gồm 5 phần như thế.
Bước 2: Tìm hiệu số phần bằng nhau: 5 − 3 = 2 (phần). Hiệu hai số ứng với 2 phần đó.
Bước 3: Tìm giá trị một phần: lấy hiệu hai số chia cho hiệu số phần.
Bước 4: Tìm mỗi số: lấy giá trị một phần nhân với số phần của số đó, hoặc lấy số bé cộng với hiệu để được số lớn.
Sơ đồ đoạn thẳng
Sơ đồ đoạn thẳng
Ví dụ có lời giải
Hiệu hai số là 24. Tỉ số của hai số là 3/7. Tìm hai số đó.
Xem lời giải
Hiệu số phần bằng nhau là: 7 − 3 = 4 (phần).
Giá trị một phần là: 24 : 4 = 6.
Số bé là: 6 × 3 = 18. Số lớn là: 18 + 24 = 42.
Đáp số: 18 và 42.
Ghi nhớ nhanh
Hiệu số phần
Trừ số phần
Một phần
Hiệu : hiệu số phần
Số lớn
Số bé + hiệu
Em tự luyện 1
Bài tập
Nhận biết
Nhìn hình (sơ đồ thứ nhất). Hiệu hai số là 18. Số lớn hơn số bé mấy phần? Mỗi phần bằng bao nhiêu?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
2 phần; mỗi phần 9
Giải thích:
5 − 3 = 2 (phần); 18 : 2 = 9.
Em tự luyện 2
Bài tập
Thông hiểu
Tìm hai số ở bài trên.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
27 và 45
Giải thích:
Số bé: 9 × 3 = 27. Số lớn: 27 + 18 = 45.
Em tự luyện 3
Bài tập
Thông hiểu
Nhìn hình (sơ đồ thứ hai). Hiệu hai số là 36. Tìm hai số.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
84 và 48
Giải thích:
7 − 4 = 3 (phần); 36 : 3 = 12; 12 × 7 = 84; 12 × 4 = 48.
Em tự luyện 4
Bài tập
Vận dụng
Mẹ hơn con 28 tuổi. Tuổi con bằng 1/5 tuổi mẹ. Hỏi mẹ bao nhiêu tuổi, con bao nhiêu tuổi?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
Mẹ 35 tuổi; con 7 tuổi
Giải thích:
5 − 1 = 4 (phần); 28 : 4 = 7 (tuổi con); 7 + 28 = 35 (tuổi mẹ).
Lỗi thường gặp
Có bạn lấy hiệu chia cho tổng số phần (24 : 10). Ở bài toán hiệu – tỉ, hiệu hai số ứng với hiệu số phần: 24 : (7 − 3).
Luyện tập củng cố
Bài học liên kết với các kỹ năng trọng tâm sau. Bộ câu hỏi luyện tập trực tuyến đang được bổ sung.
Tỉ số
Tìm hai số biết tổng (hiệu) và tỉ số