Em giải bài toán tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của chúng bằng cách vẽ sơ đồ và tìm giá trị của một phần.
Mục tiêu bài học
- Vẽ sơ đồ đoạn thẳng biểu thị tổng và tỉ số của hai số.
- Tìm tổng số phần bằng nhau, giá trị một phần, rồi tìm mỗi số.
- Giải bài toán thực tế dạng tổng – tỉ.
Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số
Bước 1: Vẽ sơ đồ. Tỉ số 2/3 nghĩa là số bé gồm 2 phần thì số lớn gồm 3 phần như thế.
Bước 2: Tìm tổng số phần bằng nhau: 2 + 3 = 5 (phần).
Bước 3: Tìm giá trị một phần: lấy tổng hai số chia cho tổng số phần.
Bước 4: Tìm mỗi số: lấy giá trị một phần nhân với số phần của số đó. Có thể lấy tổng trừ số vừa tìm để ra số kia.
Sơ đồ đoạn thẳng
Sơ đồ đoạn thẳng
Ví dụ có lời giải
Tổng hai số là 72. Tỉ số của hai số là 4/5. Tìm hai số đó.
Xem lời giải
Tổng số phần bằng nhau là: 4 + 5 = 9 (phần).
Giá trị một phần là: 72 : 9 = 8.
Số bé là: 8 × 4 = 32. Số lớn là: 72 − 32 = 40.
Đáp số: 32 và 40.
Ghi nhớ nhanh
Tổng số phần
Cộng số phần
Một phần
Tổng : tổng số phần
Mỗi số
Một phần × số phần
Em tự luyện 1
Bài tập
Nhận biết
Nhìn hình (sơ đồ thứ nhất). Tổng hai số là 45. Có tất cả bao nhiêu phần bằng nhau? Mỗi phần bằng bao nhiêu?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
5 phần; mỗi phần 9
Giải thích:
2 + 3 = 5 (phần); 45 : 5 = 9.
Em tự luyện 2
Bài tập
Thông hiểu
Tìm hai số ở bài trên.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
18 và 27
Giải thích:
Số bé: 9 × 2 = 18. Số lớn: 9 × 3 = 27.
Em tự luyện 3
Bài tập
Thông hiểu
Nhìn hình (sơ đồ thứ hai). Tổng hai số là 96. Tìm hai số.
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
60 và 36
Giải thích:
5 + 3 = 8 (phần); 96 : 8 = 12; 12 × 5 = 60; 12 × 3 = 36.
Em tự luyện 4
Bài tập
Vận dụng
Hai thùng có tất cả 84 l dầu. Số dầu ở thùng thứ nhất bằng 3/4 số dầu ở thùng thứ hai. Hỏi mỗi thùng có bao nhiêu lít dầu?
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
Thùng thứ nhất 36 l; thùng thứ hai 48 l
Giải thích:
3 + 4 = 7 (phần); 84 : 7 = 12; 12 × 3 = 36; 84 − 36 = 48.
Lỗi thường gặp
Có bạn lấy tổng chia cho số phần của một số (72 : 4) mà không cộng số phần của cả hai số. Phải chia cho tổng số phần: 72 : (4 + 5).
Luyện tập củng cố
Bài học liên kết với các kỹ năng trọng tâm sau. Bộ câu hỏi luyện tập trực tuyến đang được bổ sung.
Tỉ số
Tìm hai số biết tổng (hiệu) và tỉ số