Mức Trung bình. Dạng 5: Tìm x khi vế phải là một biểu thức; Dạng 6: Tìm x với hai phép tính cùng cấp. Có quy tắc, ví dụ có lời giải và bài tự luyện kèm đáp án.
Mục tiêu bài học
- Nhận diện được tìm x khi vế phải là một biểu thức (Dạng 5).
- Nhận diện được tìm x với hai phép tính cùng cấp (Dạng 6).
- Áp dụng đúng quy tắc tìm thành phần chưa biết và trình bày từng bước.
- Biết thử lại để kiểm tra kết quả tìm được.
Em cần biết
Bài này thuộc mức Trung bình của chuyên đề Tìm x lớp 4, gồm: Dạng 5: Tìm x khi vế phải là một biểu thức; Dạng 6: Tìm x với hai phép tính cùng cấp.
Nguyên tắc chung: xác định x giữ vai trò gì trong phép tính, áp dụng quy tắc tìm thành phần chưa biết, rồi thử lại.
Ở lớp 4, mỗi bài tìm x có đúng một đáp số: x bằng một số cụ thể.
Sơ đồ ghi nhớ
Dạng 5. Tìm x khi vế phải là một biểu thức
Nhận diện: một vế chứa x với một phép tính, vế còn lại là biểu thức số (ví dụ x + 847 = 1 953 − 74).
Bước 1: Tính giá trị biểu thức ở vế không chứa x.
Bước 2: Đưa về một trong các dạng 1–4 và áp dụng quy tắc tương ứng.
Bước 3: Thử lại.
Ví dụ có lời giải (Dạng 5)
Tìm x: x + 847 = 1 953 − 74
Xem lời giải
x + 847 = 1 879
x = 1 879 − 847
x = 1 032
Thử lại: 1 032 + 847 = 1 879 = 1 953 − 74 (đúng).
Em tự luyện 1
Bài tập
Nhận biết
(Dạng 5) Tìm x: x × 9 = 2 418 + 1 650
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 452
Giải thích:
x × 9 = 4 068 → x = 4 068 : 9 = 452.
Em tự luyện 2
Bài tập
Thông hiểu
(Dạng 5) Tìm x: x − 4 737 = 5 738 − 943
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 9 532
Giải thích:
x − 4 737 = 4 795 → x = 4 795 + 4 737 = 9 532.
Em tự luyện 3
Bài tập
Thông hiểu
(Dạng 5) Tìm x: 6 000 : x = 125 × 4
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 12
Giải thích:
6 000 : x = 500 → x = 6 000 : 500 = 12.
Dạng 6. Tìm x với hai phép tính cùng cấp
Nhận diện: vế chứa x có hai phép tính cùng cấp (cộng, trừ hoặc nhân, chia), thực hiện từ trái sang phải.
Bước 1: Phép tính làm sau cùng là phép tính bên phải; coi phần đứng trước nó là một số chưa biết.
Bước 2: Tìm phần đó theo quy tắc dạng cơ bản, rồi tiếp tục tìm x.
Mẹo: với cộng/trừ liên tiếp có thể gộp các số đã biết (tính chất kết hợp).
Ví dụ có lời giải (Dạng 6)
Tìm x: x : 7 × 34 = 8 704
Xem lời giải
Coi (x : 7) là thừa số chưa biết:
x : 7 = 8 704 : 34 = 256
x = 256 × 7 = 1 792
Thử lại: 1 792 : 7 = 256; 256 × 34 = 8 704 (đúng).
Em tự luyện 4
Bài tập
Nhận biết
(Dạng 6) Tìm x: x + 1 234 + 3 012 = 4 724
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 478
Giải thích:
x + 4 246 = 4 724 → x = 478.
Em tự luyện 5
Bài tập
Thông hiểu
(Dạng 6) Tìm x: x − 285 + 85 = 2 495
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 2 695
Giải thích:
x − 285 = 2 495 − 85 = 2 410 → x = 2 410 + 285 = 2 695.
Em tự luyện 6
Bài tập
Vận dụng
(Dạng 6) Tìm x: 38 934 : x × 4 = 84
Xem đáp án & giải thích
Đáp án:
x = 1 854
Giải thích:
38 934 : x = 84 : 4 = 21 → x = 38 934 : 21 = 1 854.
Ghi nhớ nhanh
Dạng 5
Tính giá trị vế phải trước, đưa về dạng cơ bản rồi mới tìm x.
Dạng 6
Coi cụm chứa x là một thành phần chưa biết, gỡ dần từ phép tính thực hiện sau cùng.
Thử lại
Thay x vừa tìm được vào đề bài; hai vế bằng nhau thì kết quả đúng.
Lỗi thường gặp
• Chưa tính vế phải đã vội chuyển số, dẫn đến tính sai thứ tự.
• Với hai phép tính cùng cấp, quên rằng biểu thức được tính từ trái sang phải nên phải gỡ phép tính bên phải trước.
• Gộp sai: x − 285 + 85 không phải x − 370.
Luyện tập củng cố
Kiểm tra lại mức độ hiểu bài và rèn luyện kỹ năng qua các câu hỏi trắc nghiệm tương tác.
Bắt đầu luyện tập ngay
Liên kết 2 kỹ năng